ប្រទេសក្រីក្រជាច្រើន រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជាផង សុទ្ធតែទទួលបានការអនុគ្រោះពន្ធផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម ឬ EBA ដើម្បីនាំផលិតផលស្ទើរគ្រប់មុខ ទៅលក់នៅផ្សារសហភាពអឺរ៉ុប ដោយមិនចាំបាច់បង់ពន្ធ។ ការមិនចាំបាច់បង់ពន្ធនេះ ជួយដល់ការអភិវឌ្ឍផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនៅកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែ កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មនេះ មានភ្ជាប់លក្ខខណ្ឌតឹងរ៉ឹង ដែលប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសនីមួយៗ ត្រូវគោរព។ ដោយហេតុថាកម្ពុជា ខកខានមិនបាន បំពេញតាមលក្ខខណ្ឌទាំងនោះទេ សហភាពអឺរ៉ុប ត្រូវចាប់ផ្ដើមនីតិវិធីដក ឬព្យួរការអនុគ្រោះពន្ធនេះ។ [1]
ការដក ឬព្យួរប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធរបស់សហភាពអឺរ៉ុប ខុសពីការដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ច ដែលមានដំណើរការនីតិវិធីដ៏ស្មុគស្មាញ ដោយត្រូវឆ្លងកាត់សេចក្តីសម្រេចរបស់គណៈកម្មការអឺរ៉ុបផង សភាអឺរ៉ុបផង និងជាពិសេស គឺត្រូវឆ្លងកាត់ការអនុម័តដោយសំឡេងឯកច្ឆន្ទក្នុងក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប ដែលមានតំណាងមកពីប្រទេសសមាជិកទាំង ២៨ប្រទេស (ក្រោយ Brexit នៅសល់ ២៧ប្រទេស)។ការដក ឬព្យួរប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធវិញ ត្រូវឆ្លងកាត់តែសេចក្តីសម្រេចរបស់គណៈកម្មការអឺរ៉ុបមួយតែប៉ុណ្ណោះ ដោយសារតែតាមរយៈច្បាប់ស្តីពីប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ ថ្ងៃទី២៥ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១២ សភា និងក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប បានប្រគល់អំណាចដល់គណៈកម្មការ ក្នុងការចេញសេចក្តីសម្រេច (Règlement délégué/Delegated Regulation) ទាក់ទងនឹងការផ្តល់ ដក ឬព្យួរប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធនេះ។ [2]
យោងតាមច្បាប់ឆ្នាំ២០១២នេះ ការដកប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធអាចត្រូវធ្វើឡើងចំពោះប្រទេសណា ដែលមានការរីកចម្រើនទៅមុខ ហើយលែងស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសក្រីក្រ (ឬប្រទេសមានការអភិវឌ្ឍតិចតួច)។ រីឯប្រទេសណា ដែលនៅតែជាប្រទេសក្រីក្រ ក៏ប៉ុន្តែ មិនបានគោរពទៅតាមលក្ខខណ្ឌ រួមមានដូចជា ការគោរពសិទ្ធិកម្មករ ប្រជាធិបតេយ្យ ឬគោលការណ៍ជាមូលដ្ឋានផ្សេងទៀត ដែលមានចែងក្នុងអនុសញ្ញាអន្តរជាតិ ប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធអាចនឹងត្រូវព្យួរជាបណ្តោះអាសន្ន (Temporary withdrawal)។ នីតិវិធីព្យួរជាបណ្តោះអាសន្ននេះហើយ ដែលសហភាពអឺរ៉ុបកំពុងរៀបចំធ្វើ នៅក្នុងករណីប្រទេសកម្ពុជា ហើយនីតិវិធីនេះមាន នៅក្នុងច្បាប់ស្តីពីប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ ចុះថ្ងៃទី២៥ តុលា ២០១២ (ជំពូក៥) ព្រមទាំងកំណត់យ៉ាងលម្អិតនៅក្នុងសេចក្តីសម្រេចរបស់គណៈកម្មការអឺរ៉ុប តាមរយៈសេចក្តីសម្រេចចុះថ្ងៃទី២៨ សីហា ២០១៣។ [3]
ដើម្បីចាប់ផ្តើមជាផ្លូវការនូវដំណើរការនីតិវិធីក្នុងការព្យួរប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធនេះ គណៈកម្មការអឺរ៉ុបត្រូវចេញសេចក្តីសម្រេចមួយ រួចហើយត្រូវជូនដំណឹងអំពីការចាប់ផ្តើមនីតិវិធីនេះ ទៅកាន់សភា និងក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប ព្រមទាំងទៅកាន់ប្រទេសដែលគេចង់ព្យួរប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធនេះ (ក្នុងករណីនេះ គឺកម្ពុជា)។ ដំណើរការនីតិវិធីនេះត្រូវចំណាយពេលសរុប ១២ខែ ដោយត្រូវចែកចេញជាពីរដំណាក់កាល។
ដំណាក់កាលទី១ គឺនៅក្នុងរយៈពេល ៦ខែ រាប់ចាប់តាំងពីថ្ងៃដែលសេចក្តីសម្រេចចាប់ផ្តើមនីតិវិធីព្យួរប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធត្រូវបានចុះផ្សាយនៅក្នុងរដ្ឋកិច្ចអឺរ៉ុប (Official Journal of the European Union) គណៈកម្មការអឺរ៉ុបត្រូវធ្វើការតាមដាន ពិនិត្យ ប្រមែរប្រមូលនូវរាល់ព័ត៌មានចាំបាច់ ក្នុងការចេញសេចក្តីសម្រេចថាតើត្រូវព្យួរ ឬមិនព្យួរប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធនេះ។ នៅក្នុងអំឡុងពេលនេះ គណៈកម្មការអឺរ៉ុបមានកាតព្វកិច្ចត្រូវតែបើកទ្វាចំហក្នុងការជជែកជាមួយនឹងប្រទេសដែលជាកម្មវត្ថុនៃនីតិវិធីព្យួរប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ។
ដំណាក់កាលទី២ ដែលមានរយៈពេល ៦ខែដែរ គឺជាដំណាក់កាលនៃការចេញរបាយការណ៍ និងសេចក្តីសន្និដ្ឋាន ដើម្បីឈានទៅចេញសេចក្តីសម្រេចចុងក្រោយ។ នៅក្នុងដំណាក់កាលនេះគណៈកម្មការអឺរ៉ុបត្រូវរៀបចំធ្វើរបាយការណ៍មួយ អំពីអ្វីដែលខ្លួនបានរកឃើញ នៅក្នុងរយៈពេល ៦ខែមុន។[4] របាយការណ៍នេះត្រូវបញ្ជូនទៅឲ្យប្រទេសដែលជាកម្មវត្ថុនៃនីតិវិធីព្យួរប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ នៅក្នុងរយៈពេលយ៉ាងយូរ ៣ខែ រាប់ចាប់តាំងពីថ្ងៃផុតកំណត់នៃដំណាក់កាលទី១ ដើម្បីឲ្យប្រទេសនេះអាចធ្វើការសិក្សាលើរបាយការណ៍ ហើយមានសិទ្ធិឆ្លើយតបទៅកាន់គណៈកម្មការអឺរ៉ុបវិញ ដោយការឆ្លើយតបនេះត្រូវធ្វើឡើង នៅក្នុងរយៈពេលយ៉ាងយូរ ១ខែ។
បន្ទាប់មក គណៈកម្មការអឺរ៉ុបត្រូវចេញសេចក្តីសម្រេចព្យួរ ឬមិនព្យួរប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ ហើយសេចក្តីសម្រេចនេះត្រូវធ្វើឡើងដោយសំឡេងភាគច្រើន ក្នុងចំណោមសមាជិកទាំង ២៧ នៃគណៈកម្មការអឺរ៉ុប។ ប្រសិនបើគណៈកម្មការសម្រេចមិនព្យួរប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធទេនោះ នីតិវិធីត្រូវបិទបញ្ចប់ត្រឹមនេះ។ ប្រសិនបើគណៈកម្មការសម្រេចព្យួរប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ សេចក្តីសម្រេចនេះក៏នៅមិនទាន់អាចចូលជាធរមានបានភ្លាមៗនោះដែរ ពីព្រោះថា យោងតាមមាត្រា ២៩០ នៃសន្ធិសញ្ញាសហភាពអឺរ៉ុប (សន្ធិសញ្ញាក្រុងលីសបោន) សេចក្តីសម្រេចរបស់គណៈកម្មការអឺរ៉ុប ដែលធ្វើឡើងតាមនីតិវិធីប្រតិភូកម្មអំណាច (Règlement délégué/Delegated regulation) អាចចូលជាធរមានបាន លុះត្រាតែគ្មានការជំទាស់ពីសំណាក់សភា ឬក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុប។[5]
ដើម្បីអាចជំទាស់នឹងសេចក្តីសម្រេចរបស់គណៈកម្មការបាន សភាត្រូវការនូវសំឡេងភាគច្រើនដាច់ខាត ចំណែកក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុបវិញត្រូវការសំឡេងភាគច្រើន ដែលគោរពទៅតាមលក្ខខណ្ឌចំនួនពីរ គឺ ៥៥% នៃប្រទេសជាសមាជិកគាំទ្រ ហើយប្រទេសដែលគាំទ្រនេះត្រូវមានចំនួនប្រជាជនបូកបញ្ចូលគ្នាស្មើនឹង ៦៥% នៃចំនួនប្រជាជនសរុបរបស់សហភាពអឺរ៉ុបទាំងមូល។
យោងតាមនីតិវិធី ដែលមានចែងនៅក្នុងច្បាប់ស្តីពីការបង្កើតប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ ប្រសិនបើ សភាអឺរ៉ុប ឬក្រុមប្រឹក្សាអឺរ៉ុបសម្រេចមិនជំទាស់ ឬមិនអាចរកសំឡេងភាគច្រើន ដើម្បីជំទាស់នឹងសេចក្តីសម្រេចរបស់គណៈកម្មការអឺរ៉ុបបានទេ ការព្យួរប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធនឹងត្រូវចូលជាធរមាន ៦ខែ រាប់ចាប់ពីថ្ងៃដែលគណៈកម្មការអឺរ៉ុបអនុម័តសេចក្តីសម្រេចព្យួរប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធនេះ។
បើផ្អែកទៅលើយន្តការទាំងនេះ កម្ពុជានៅមានពេលវេលាច្រើនគួរសំសម្រាប់រៀបចំខ្លួនក្នុងការចរចារ ឬរិះរកមធ្យោបាយណាមួយដើម្បីជំរុញឱ្យការព្យួរ EBA នេះនៅទ្រឹងឬឈានទៅរកការដកទាំងស្រុងគឺត្រូវរងចាំមើលបន្តទៀតអំពីការវិវត្តថ្មីៗ ឬជំហររបស់រាជរដ្ឋាភិបាល។ ច្បាស់ណាស់ ក្នុងនាមជារដ្ឋាភិបាលមួយដែលកើតចេ្ពីការបោះឆ្នោតដែលមានប្រជាជនចូលរួមចំនួន៨៣.០២% កាលពីឆ្នាំ២០១៨កន្លងទៅនេះ នឹងមិនទុកឱ្យស្ថានការណ៍វិវត្តន៍ទៅរកភាពចម្រូងចម្រាស់នោះឡើយ ព្រោះថាប្រជាជនស្ទើរទូទាំងប្រទេសបានគាំទ្រយ៉ាងគំហុកមកលើការដឹកនាំរបស់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដូច្នេះការក្សាបាននូវប្រជាប្រិយភាពសម្រាប់ពេលបច្ចុប្បន្ននិយាយជារួម និងសម្រាប់ខាងមុខពោលគឺក្នុងឆ្នាំ២០២៣និយាយដោយឡែក គឺជាចំណុចអាទិភាពមួយចាំបាច់សម្រាប់រដ្ឋាភិបាលនាអាណត្តិទី៦នេះ រដ្ឋាភិបាលនិងភាគីពាក់ព័ន្ធអាចនឹងស្វែងរកផ្លូវកណ្តាលណាមួយដើម្បីសម្រួលស្ថានការណ៍នៅចមពោះមុខនេះ ឱ្យមានភាពធូស្រាលឡើងវិញជាក់ជាមិនខាន។
ឯកសារពិគ្រោះ
[1] https://www.rfa.org/khmer, accessed on February 26, 2019 at 14: 54 p.m.
[2] http://km.rfi.fr, accessed on February 27, 2019 at 14: 40 p.m.
[3] ibid
[4] ibid
[5] ibid
KHEK VIREAK ( ខែក វីរៈ) 